สามี-ภรรยา ไม่จดทะเบียนสมรส ใครมีสิทธิในตัวบุตรตามกฎหมาย

การจดทะเบียนสมรสอาจมีหลักฐานเป็นเพียงแค่กระดาษแผ่นเดียว แต่รู้หรือไม่ว่าผลของกระดาษแผ่นเดียวนี้มีมากกว่าที่คุณคิด และวันนี้เราจะพาไปทำความเข้าใจกันว่าใบทะเบียนสมรสนั้นสำคัญอย่างไรหากสามีภรรยามีบุตรร่วมกัน

สามี-ภรรยา ไม่จดทะเบียนสมรส ใครมีสิทธิในตัวบุตรตามกฎหมาย

คู่สามี-ภรรยาที่ตัดสินใจใช้ชีวิตคู่ร่วมกันแล้วมีการจดทะเบียนสมรส ย่อมทำให้สิทธิต่างๆ ที่เป็นผลจากกระดาษแผ่นเดียวนี้เกิดขึ้นตามกฎหมาย รวมถึงสิทธิในตัวบุตรที่ทำให้ทั้งพ่อและแม่มีสิทธิร่วมกัน

แต่กรณีที่พ่อและแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน กฎหมายให้ถือว่าเด็กที่เกิดจากหญิงที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับชายเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของหญิงเพียงคนเดียว ตามมาตรา 1546 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

สรุปสิทธิของพ่อและแม่ตามกรณีต่างๆ ดังนี้

• พ่อเป็นคนแจ้งเกิดให้ลูก → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ แม่

• พ่อให้ลูกใช้นามสกุล → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ แม่

• พ่อจดทะเบียนรับรองบุตร → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ พ่อ และ แม่

• ลูกมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านพ่อ → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ แม่

• พ่อมีฐานะดีกว่าแม่ → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ แม่

• พ่อส่งเสียเงินเลี้ยงดูบุตร → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ แม่

• พ่อสนับสนุนและให้การศึกษาที่ดีต่อบุตร → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ แม่

• แม่ทิ้งลูกไป และพ่อเป็นคนเลี้ยงดูบุตร แต่ไม่ได้ฟ้องศาล → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ แม่

• แม่ทิ้งลูกไป และพ่อเป็นคนเลี้ยงดูบุตร และดำเนินการฟ้องศาล → ผู้ที่มีสิทธิในตัวบุตรคือ แม่ ส่วนพ่อจะมีสิทธิหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับการตัดสินของศาล

ดังนั้นจะเห็นได้ว่าหากพ่อและแม่ไม่จดทะเบียนสมรสกัน ก็ต้องถือว่าพ่อจะไม่มีสิทธิในตัวลูกเลย แม้ว่าพ่อจะยินยอมให้ลูกใช้นามสกุล ให้การเลี้ยงดู หรือให้การศึกษาที่ดี ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัว สิ่งเหล่านี้ไม่ได้ให้สิทธิแก่พ่อและไม่มีความสัมพันธ์ทางกฎหมายเลย เพราะถือเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของมารดาเพียงฝ่ายเดียว และเป็นบุตรนอกกฎหมายของพ่อด้วย

FAQ: สามี-ภรรยาไม่จดทะเบียนสมรส ใครมีสิทธิ์ในตัวบุตร?

1. สามีภรรยาไม่จดทะเบียนสมรส ใครมีสิทธิ์ปกครองบุตร?

โดยหลัก หากบิดาและมารดา ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน เด็กถือเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของมารดา ส่วนบิดาจะมีสถานะเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายได้เมื่อมีการ จดทะเบียนรับรองบุตร หรือเข้าเงื่อนไขตามที่กฎหมายกำหนด

2. พ่อที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับแม่ มีสิทธิ์ในตัวลูกหรือไม่?

มีได้ แต่การเป็นบิดาตามความเป็นจริงไม่ได้ทำให้มีอำนาจปกครองบุตรโดยอัตโนมัติ หากบิดาต้องการมีสถานะเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย สามารถดำเนินการ จดทะเบียนรับรองบุตร ตามกฎหมายได้ โดยศาลยุติธรรมมีช่องทางสำหรับคดีรับรองบุตรด้วย

3. ถ้าพ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส แล้วเลิกกัน ใครมีสิทธิ์เลี้ยงดูลูก?

การเลิกรากันไม่ได้ทำให้สิทธิของบิดาเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ หากบิดายังไม่ได้เป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย โดยทั่วไปมารดาจึงเป็นผู้มีสถานะทางกฎหมายเกี่ยวกับบุตร อย่างไรก็ตาม หากบิดาได้ดำเนินการรับรองบุตรแล้ว เรื่อง อำนาจปกครองและการดูแลบุตร อาจต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

4. พ่อสามารถพาลูกไปอยู่ด้วยโดยที่แม่ไม่ยินยอมได้หรือไม่?

ไม่ควรถือว่าการเป็นพ่อโดยสายเลือดทำให้สามารถนำบุตรไปอยู่ด้วยได้โดยอัตโนมัติ โดยเฉพาะกรณีที่ยังไม่ได้มีสถานะเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย การใช้อำนาจเกี่ยวกับตัวเด็กต้องพิจารณาว่า ใครเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองตามกฎหมาย และหากมีข้อพิพาทอาจต้องให้ศาลเป็นผู้พิจารณา

5. ถ้าพ่อแม่ไม่จดทะเบียนสมรส แต่ต้องการให้พ่อมีสิทธิ์ในตัวลูก ต้องทำอย่างไร?

บิดาสามารถดำเนินการ จดทะเบียนรับรองบุตร เพื่อให้มีสถานะเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย ทั้งนี้ ขั้นตอนและผลทางกฎหมายขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เช่น มารดาให้ความยินยอมหรือไม่ และมีข้อพิพาทเกี่ยวกับบุตรหรือไม่ หากมีข้อพิพาท อาจต้องดำเนินการผ่านศาล

บทความ กฎหมายครอบครัว สิทธิของคู่สมรส บุตร และการหย่า

  กฎหมายครอบครัว การหมั้น การสมรส

  สิทธิ์เลี้ยงดูลูกจะอยู่ที่ใคร หากพ่อแม่แยกทางกัน?

  สามี-ภรรยา ไม่จดทะเบียนสมรส ใครมีสิทธิ์ในตัวบุตร

  หย่าออนไลน์ ทำได้หรือไม่?

  รู้หรือไม่? การจดทะเบียนรับรองบุตรสำคัญอย่างไร

  บุตรนอกสมรส มีสิทธิ์อะไรบ้าง?

  ลูกนอกสมรสมีสิทธิ รับมรดกจากพ่อหรือไม่?

  การหมั้น คืออะไร สินสอด และของหมั้น ต่างกันที่ตรงไหน ?